Ο Θησέας υπήρξε ο σημαντικότερος μυθικός βασιλιάς της Αθήνας, ο οποίος μεταμόρφωσε την πόλη από μια μικρή περιφέρεια σε ισχυρό πολιτικό κέντρο.
Το σπουδαιότερο επίτευγμά του ως βασιλιάς ήταν ο συνοικισμός της Αττικής:
Έπεισε τους κατοίκους των 12 διάσπαρτων δήμων (χωριών) της Αττικής να καταργήσουν τις τοπικές τους αρχές και να ενωθούν υπό μία κεντρική διοίκηση με έδρα την Αθήνα.
Ίδρυσε ένα κεντρικό βουλευτήριο και ένα πρυτανείο, θέτοντας τις βάσεις για τη μετέπειτα πολιτική οργάνωση.
Καθιέρωσε τα Παναθήναια και τα Συνοίκια ως γιορτές ενότητας όλων των Αθηναίων.
Παρόλο που ήταν βασιλιάς, η παράδοση τον συνδέει με τις απαρχές της δημοκρατίας. Λέγεται ότι διαίρεσε τους πολίτες σε τρεις τάξεις (Ευπατρίδες, Γεωμόρους, Δημιουργούς), ξεκινώντας μια μορφή κοινωνικής οργάνωσης.
Ο Μινώταυρος: Ο πλέον διάσημος άθλος του ήταν η θανάτωση του Μινώταυρου στην Κρήτη, με την οποία απάλλαξε την Αθήνα από τον φόρο αίματος προς τον Μίνωα.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, λόγω πολιτικών αναταραχών στην Αθήνα, αποσύρθηκε στη Σκύρο. Εκεί, ο βασιλιάς Λυκομήδης τον έσπρωξε από έναν βράχο, οδηγώντας τον στον θάνατο.
Στα κλασικά χρόνια, οι Αθηναίοι μετέφεραν τα οστά του πίσω στην πόλη και ανήγειραν προς τιμήν του το Θησείο.
Το Τέλος της Βασιλείας
Μετά τον θάνατό του, οι Αθηναίοι θεώρησαν ότι κανείς δεν ήταν πλέον άξιος να τον διαδεχθεί ως “βασιλιάς”.
- Ο θεσμός της βασιλείας καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον θεσμό των αρχόντων.
- Ο γιος του, Μέδων, έγινε ο πρώτος άρχοντας της Αθήνας, σηματοδοτώντας το πέρασμα στην αριστοκρατική διακυβέρνηση.
Για να γιορταστεί αυτή η ενότητα, καθιερώθηκαν σημαντικές γιορτές:
- Συνοίκια: Ετήσια γιορτή (τον μήνα Εκατομβαιώνα) αφιερωμένη στην Αθηνά, σε ανάμνηση της ενοποίησης.
- Παναθήναια: Η μεγαλύτερη γιορτή της πόλης, που τόνιζε την κοινή ταυτότητα όλων των κατοίκων της Αττικής.
- Ιστορική Πραγματικότητα
Αν και ο μύθος το αποδίδει στον Θησέα, οι ιστορικοί εκτιμούν ότι η ενοποίηση ήταν μια μακρόχρονη διαδικασία που ολοκληρώθηκε σταδιακά κατά τους αρχαϊκούς χρόνους (περίπου τον 8ο αιώνα π.Χ.). Περιοχές όπως η Ελευσίνα και η Σαλαμίνα προσαρτήθηκαν πολύ αργότερα στο αθηναϊκό κράτος.
Κατάλογος Βασιλέων στην Αθήνα
- Θησέας: Ο δημοφιλής ήρωας που ενοποίησε την Αττική (συνοικισμός).
- Μενεσθέας: Ο Μενεσθέας ανέλαβε τον θρόνο με την υποστήριξη των Διόσκουρων, εκμεταλλευόμενος την απουσία του Θησέα, όταν εκείνος κατέβηκε στον Άδη. Ήταν ένας από τους Αχαιούς ηγέτες στον Τρωικό Πόλεμο.
- Δημοφών: Γιος του Θησέα, ο οποίος βασίλεψε μετά τον Τρωικό Πόλεμο.
- Οξύτης: Γιος του Δημοφώντα.
- Αφείδας: Γιος του Οξύτη.
- Θυμοίτης: Αδελφός του Αφείδα, ο οποίος τον διαδέχθηκε.
- Μέλανθος: Καταγόταν από την Πύλο και πήρε τον θρόνο από τον Θυμοίτη, ο οποίος παραιτήθηκε ή εκδιώχθηκε. Θεωρείται ο γενάρχης της δυναστείας των Μεδοντιδών.
- Κόδρος: Γιος του Μέλανθου και ο τελευταίος βασιλιάς της Αθήνας, γνωστός για την αυτοθυσία του.
- Μετά τον ηρωικό θάνατο του Κόδρου, οι Αθηναίοι κατάργησαν τον θεσμό της βασιλείας, θεωρώντας ότι κανείς άλλος δεν ήταν άξιος να τον διαδεχθεί, και καθιέρωσαν το αξίωμα του ισόβιου άρχοντα.
Σύμφωνα με τον Στράβωνα, πριν ο Θησέας ενώσει την Αττική, οι κάτοικοι ζούσαν σε 12 ανεξάρτητες κοινότητες-πόλεις. Αν αναζητήσετε έναν χάρτη της «Δωδεκάπολης του Κέκροπα», θα δείτε τα εξής κύρια σημεία διασποράς:
Ερωτήσεις Κατανόησης
1. Πώς ιδρύθηκε η πόλη της Αθήνας;
2. Για ποιο λόγο γινόταν η γιορτή των Παναθηναίων;
3. Ποιο χρησμό έδωσε το μαντείο των Δελφών στους Δωριείς;
4. Τι συνέβη όταν ο Κόδρος πληροφορήθηκε τον χρησμό;
5. Ποιοι ανέλαβαν την εξουσία μετά τον θάνατο του βασιλιά Κόδρου;
6. Πώς ήταν η ζωή στην Αθήνα στα χρόνια που κυβερνούσαν οι αριστοκράτες;
7. Ποιος ανέλαβε να γράψει τους πρώτους νόμους των Αθηναίων και πώς χαρακτηρίζονταν;